Bộ Xây dựng thông tin chính thức về đăng ký đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Tại họp báo thường kỳ nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 tổ chức chiều 30/1, liên quan đến việc có doanh nghiệp xin rút đăng ký đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy khẳng định quan điểm cân bằng trách nhiệm giữa Nhà nước và doanh nghiệp, bảo đảm tính khả thi thay vì đẩy rủi ro cho khu vực tư nhân.

"Chúng ta muốn huy động tất cả nguồn lực xã hội tham gia, tuy nhiên khi đánh giá dự án tiền khả thi vẫn chưa đủ dữ liệu để đánh giá hiệu quả tài chính dự án... Do đó, không thể đẩy những cái khó sang cho doanh nghiệp mà Nhà nước vẫn phải đảm nhiệm. Kinh nghiệm đối với phương thức đầu tư PPP, nếu dự án không khả thi về mô hình tài chính thì không thể "bắt" doanh nghiệp tham gia. Với nhiều quốc gia trên thế giới, những vấn đề gì phụ thuộc dịch vụ công mà doanh nghiệp không làm được thì Nhà nước phải làm," Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy thông tin.

Liên quan mô hình tài chính và quản trị rủi ro đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy cho biết thêm, theo quy định pháp luật và thực tiễn, phải có báo cáo nghiên cứu khả thi mới có đủ số liệu để thông tin về tổng mức đầu tư, hiệu quả và mô hình đầu tư. Ở bước tiền khả thi chưa thể có đủ số liệu đánh giá về hiệu quả tài chính của dự án, cũng như các vấn đề kỹ thuật, công nghệ.

Hiện Bộ Xây dựng đang tích cực lựa chọn tư vấn, là những đơn vị tư vấn hàng đầu thế giới về đường sắt tốc độ cao, giúp nghiên cứu lựa chọn giải pháp kỹ thuật, tổ chức hướng tuyến...

"Có những nội dung mà việc đánh giá rất phức tạp và tư vấn hiện chưa có giải pháp, như vấn đề nhiễu tín hiệu của hệ thống điều khiển thông tin tín hiệu của đường sắt tốc độ cao. Những nội dung này cần được đánh giá kỹ trước thì mới xác định được giải pháp kỹ thuật và chi phí xử lý, từ đó mới có thể đánh giá hiệu quả và lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp," Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy cho biết thêm.

Thứ trưởng cung cho biết, Bộ đã lựa chọn và ký hợp đồng thuê Công ty tư vấn Ineco của Tây Ban Nha cung cấp dịch vụ tư vấn hỗ trợ quản lý dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc Nam. Nhiệm vụ gồm hỗ trợ lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu để lựa chọn nhà thầu tư vấn khảo sát và lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Ineco là doanh nghiệp tư vấn lớn nhất của Tây Ban Nha, quốc gia có chiều dài đường sắt tốc độ cao đứng thứ hai thế giới.

Đơn vị tư vấn sẽ hỗ trợ chủ đầu tư quản lý hợp đồng gói thầu tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và các gói thầu trong giai đoạn này; tư vấn, hỗ trợ lựa chọn công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật. Đồng thời, tư vấn tham gia cùng chủ đầu tư giải trình với cấp có thẩm quyền và các cơ quan liên quan về các nội dung của bước lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Đầu tháng 1, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng lựa chọn tư vấn hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi, trình Thủ tướng trước ngày 15/1. Bộ cũng được giao xây dựng hệ tiêu chí và quy trình lựa chọn phương thức đầu tư tối ưu, bảo đảm lợi ích quốc gia và người dân, đồng thời phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực. Trường hợp cần thiết, Bộ phải đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù tương ứng với từng hình thức đầu tư trên cơ sở đánh giá tác động đầy đủ.

Năm 2026, Bộ Xây dựng xác định tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng và phát triển các giải pháp công nghệ tiên tiến trong quá trình phát triển kết cấu hạ tầng.

Đối với lĩnh vực đường sắt, mục tiêu đặt ra là doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, trước hết trong lĩnh vực vận hành, khai thác và tiến tới từng bước sản xuất./.