Thuê bao di động phải thực hiện xác thực sinh trắc học, hạn chế SIM rác

Động thái này được đánh giá là bước đi cứng rắn nhằm tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực viễn thông, hạn chế triệt để tình trạng SIM rác, đồng thời nâng cao mức độ bảo đảm an toàn, an ninh mạng thông qua các yêu cầu chặt chẽ về định danh điện tử.

Theo dự thảo, việc xác thực thông tin thuê bao sẽ được phân loại cụ thể, trong đó trọng tâm là nhóm thuê bao sử dụng dịch vụ viễn thông di động mặt đất theo hình thức giao tiếp giữa người với người (H2H). Với cá nhân mang quốc tịch Việt Nam hoặc các tổ chức đang hoạt động tại Việt Nam, thông tin đăng ký thuê bao phải được đối chiếu đồng thời giữa giấy tờ tùy thân, dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Quy định bắt buộc yêu cầu tối thiểu bốn trường thông tin quan trọng phải trùng khớp, gồm: số định danh cá nhân, họ và tên, ngày tháng năm sinh và dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt. Việc kết nối, xác minh trực tiếp với cơ sở dữ liệu gốc của ngành công an được kỳ vọng sẽ ngăn chặn hiệu quả tình trạng sử dụng giấy tờ giả hoặc thông tin không chính chủ để đăng ký SIM.

Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với việc đăng ký từ thuê bao H2H thứ hai trở đi. Trong trường hợp người dùng đăng ký thêm SIM mới, doanh nghiệp viễn thông không chỉ thực hiện xác thực điện tử mà còn phải áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế nhằm phòng, chống gian lận.

Cụ thể, việc đối chiếu sinh trắc học khuôn mặt phải đáp ứng tiêu chuẩn FIDO Biometric Requirement, với tỷ lệ chấp nhận sai dưới 0,01%. Bên cạnh đó, hệ thống của các nhà mạng phải có khả năng phát hiện hành vi tấn công giả mạo sinh trắc học của vật thể sống (Presentation Attack Detection – PAD), dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 30107 hoặc NIST. Đây được coi là lớp bảo vệ kỹ thuật quan trọng nhằm ngăn chặn việc sử dụng hình ảnh, video hay mặt nạ 3D để mạo danh người khác.

Dự thảo Thông tư cũng đưa ra quy định mới liên quan đến quá trình sử dụng thuê bao. Theo đó, nếu người dùng thay đổi thiết bị đầu cuối gắn với số thuê bao so với thiết bị sử dụng gần nhất, việc xác thực lại thông tin là bắt buộc, với quy trình tương tự như đăng ký SIM thứ hai. Trường hợp cá nhân chỉ sở hữu một số thuê bao duy nhất, hệ thống sẽ gửi mã xác thực một lần (OTP) trực tiếp đến số đó để phục vụ việc kiểm tra, xác minh.

Quy định này nhằm bảo đảm số điện thoại và thiết bị đang hoạt động thực sự do đúng chủ thuê bao quản lý, hạn chế nguy cơ bị chiếm đoạt quyền kiểm soát SIM thông qua việc thay đổi thiết bị trái phép.

Đối với người nước ngoài đăng ký thuê bao bằng hộ chiếu, dự thảo nêu rõ thuê bao H2H đầu tiên chỉ được sử dụng trong thời hạn tối đa 30 ngày. Sau thời gian này, số thuê bao sẽ bị hạn chế chức năng, chỉ được phép nhận cuộc gọi, tin nhắn, truy cập Internet hoặc gọi khẩn cấp. Nếu có nhu cầu sử dụng lâu dài, người dùng bắt buộc phải đến trực tiếp điểm giao dịch của nhà mạng để thực hiện xác thực.

Về cách thức triển khai, người dùng có thể lựa chọn xác thực thông tin thông qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID, ứng dụng hoặc website của nhà mạng, hoặc trực tiếp tại các điểm giao dịch. Riêng đối với người nước ngoài hoặc người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch, hình thức xác thực trực tiếp là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm độ chính xác của hồ sơ.

Để bảo đảm tính nghiêm minh, dự thảo Thông tư cũng quy định rõ các biện pháp xử lý đối với thuê bao không tuân thủ. Những số thuê bao không thực hiện xác thực hoặc xác thực không đạt yêu cầu sẽ bị tạm dừng cung cấp dịch vụ một chiều. Nếu quá thời hạn theo quy định tại Nghị định 163/2024/NĐ-CP mà vẫn chưa hoàn tất xác thực, nhà mạng sẽ tiếp tục tạm dừng dịch vụ hai chiều, tiến hành thanh lý hợp đồng và chấm dứt cung cấp dịch vụ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp viễn thông có trách nhiệm lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh quá trình xác thực trong suốt thời gian thuê bao hoạt động để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ vẫn đang tiếp tục tiếp nhận ý kiến góp ý cho dự thảo Thông tư trên Cổng thông tin điện tử của Bộ trước khi hoàn thiện và ban hành chính thức.