Thị trường điện tử tiêu dùng đối mặt khả năng suy giảm

Nhu cầu toàn cầu đối với điện thoại thông minh, máy tính cá nhân và máy chơi game cầm tay được dự báo sẽ suy giảm trong năm nay. Nguyên nhân là do hàng loạt doanh nghiệp, từ Raspberry Pi của Anh cho tới HP Inc, đều đồng loạt tăng giá sản phẩm nhằm bù đắp chi phí chip nhớ đang tăng mạnh.

Tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) ồ ạt của các tập đoàn công nghệ Mỹ như OpenAI, Google và Microsoft đã "hút" phần lớn nguồn cung chip nhớ toàn cầu. Tình trạng này đẩy giá thành lên cao, buộc các nhà sản xuất linh kiện phải ưu tiên phân bổ nguồn lực cho những trung tâm dữ liệu – nơi mang lại biên lợi nhuận cao hơn – thay vì các thiết bị tiêu dùng.

Trong những tháng gần đây, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung, SK Hynix và Micron đều cho biết họ đang chật vật để đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, nhờ giá bán dẫn tăng vọt, các "ông lớn" này vẫn báo cáo kết quả kinh doanh quý đầy khả quan.

Thế nhưng, đà tăng giá này đang tạo ra những tác động dây chuyền lan sang thị trường tiêu dùng. Hai hãng nghiên cứu thị trường IDC và Counterpoint hiện cùng dự báo doanh số điện thoại thông minh toàn cầu sẽ giảm ít nhất 2% trong năm nay. Đây là một sự đảo chiều mạnh mẽ so với dự báo gia tăng mà họ đưa ra vài tháng trước. Nếu dự đoán này đúng, đây sẽ là năm giảm đầu tiên kể từ năm 2023.

Tương tự, theo ước tính của IDC, thị trường máy tính cá nhân được dự đoán sẽ giảm ít nhất 4,9% trong năm 2026, sau khi đạt mức tăng trưởng 8,1% vào năm ngoái. Trong khi đó, số liệu từ công ty nghiên cứu TrendForce cho thấy doanh số máy chơi game cũng được dự báo giảm 4,4% trong năm nay, sau mức tăng trưởng ước tính 5,8% của năm 2025.

Trong khi nhiều công ty đã tăng giá, những "gã khổng lồ" như Apple và Dell đang đứng trước một lựa chọn nan giải: chấp nhận gánh chi phí và hy sinh biên lợi nhuận, hay chuyển phần chi phí đó sang người tiêu dùng và đối mặt với rủi ro làm giảm sức mua. Theo ông Jacob Bourne, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu thị trường Emarketer, các nhà sản xuất có thể chấp nhận gánh một phần chi phí, nhưng với mức độ thiếu hụt hiện nay, giá sản phẩm đến tay người tiêu dùng chắc chắn sẽ tăng lên. Ông nhận định điều này sẽ khiến doanh số thiết bị tiêu dùng ảm đạm hơn trong năm 2026.

Áp lực càng thêm chồng chất khi có dự báo cho rằng đà tăng giá sẽ còn kéo dài, có thể sang cả năm sau. Counterpoint ước tính giá chip nhớ sẽ tăng từ 40% đến 50% ngay trong quý đầu tiên, nối tiếp đà tăng 50% của năm ngoái.

Năm ngoái, TrendForce từng cho biết Dell và Lenovo đã lên kế hoạch tăng giá tới 20% vào đầu năm 2026. Vào tháng 11/2025, Giám đốc điều hành HP Enrique Lores tuyên bố công ty sẽ tăng giá máy tính cá nhân do chi phí chip nhớ gia tăng đáng kể. Trong khi đó, Giám đốc điều hành Raspberry Pi, trong một bài đăng trên blog hồi tháng 12/2025, cũng đã thông báo về việc tăng giá thiết bị.

Ông Tobey Gonnerman, chủ tịch nhà phân phối linh kiện bán dẫn Fusion Worldwide, cho biết trong hai quý vừa qua, một số sản phẩm đã ghi nhận mức tăng giá lên tới 1.000% và đà tăng vẫn chưa dừng lại. Ông cảnh báo người tiêu dùng sẽ sớm phải trả mức giá cao hơn đáng kể cho máy tính xách tay, điện thoại di động, thiết bị đeo và thiết bị chơi game.

Giới phân tích tin rằng tác động này sẽ rõ rệt nhất đối với các nhà sản xuất thiết bị tầm trung và giá rẻ, điển hình như các hãng sản xuất điện thoại thông minh Trung Quốc Xiaomi, TCL Technology và hãng máy tính Lenovo.

Triển vọng nhu cầu yếu đi cũng có thể gây khó khăn cho doanh số tại các nhà bán lẻ điện tử như Best Buy. Năm ngoái, hãng này từng cảnh báo rằng việc tăng giá do thuế quan có thể khiến người mua tiềm năng e ngại.

Trong khi đó, một số nhà phân tích nhận định rằng Apple, với quy mô lớn, quyền định giá và mạng lưới nhà cung cấp sâu rộng, có vị thế tốt hơn để vượt qua "cơn bão" giá chip nhớ so với các đối thủ nhỏ hơn.

Công ty này thường giữ ổn định giá dòng sản phẩm chủ lực iPhone tại Mỹ giữa các sự kiện ra mắt vào tháng 9 hàng năm. Năm ngoái, Apple đã chấp nhận gánh hàng trăm triệu USD chi phí liên quan đến thuế quan thay vì chuyển gánh nặng đó sang khách hàng.

Ông William Kerwin, nhà phân tích tại công ty dịch vụ tài chính Morningstar, nhận xét rằng Apple có vị thế tốt hơn nhờ sử dụng phương thức định giá theo hợp đồng (thay vì định giá giao ngay vốn biến động hơn) để mua linh kiện, từ đó đảm bảo mức giá tốt hơn. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng "quả táo khuyết" không hoàn toàn miễn nhiễm và có thể vẫn cần tăng giá bán để bù đắp chi phí đầu vào tăng cao.