Trung Quốc nỗ lực kiểm soát thị trường quặng sắt toàn cầu

Các nhà nhập khẩu quặng sắt nhà nước của Trung Quốc đang áp dụng các biện pháp ngày càng cứng rắn với những tập đoàn khai khoáng lớn như BHP của Australia, nhằm siết chặt quyền kiểm soát thị trường quặng sắt đường biển trị giá 132 tỷ USD và giành các điều khoản có lợi hơn cho các nhà máy thép.

Tháng 11/2025, tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc (CMRG) yêu cầu các nhà máy thép và thương nhân không mua các lô hàng giao ngay một loại quặng sắt khác của BHP, chỉ vài tháng sau khi đưa một sản phẩm của tập đoàn này vào “danh sách đen” - động thái từng khiến Thủ tướng Australia bày tỏ quan ngại.

Theo giới giao dịch và phân tích, việc cấm nhiều sản phẩm của cùng một nhà cung cấp cho thấy mức độ leo thang chưa từng có trong các cuộc đàm phán cho nguồn cung năm tới, phản ánh quyết tâm của CMRG trong việc mang lại các điều khoản tốt hơn cho ngành thép Trung Quốc. Thỏa thuận đang thương lượng liên quan tới phần lớn sản lượng tại các mỏ quặng của BHP ở Tây Bắc Australia và khoảng 1/5 nhu cầu quặng sắt của Trung Quốc.

Tuy nhiên, cuộc phỏng vấn của Reuters với hơn 30 lãnh đạo doanh nghiệp thép, khai khoáng, thương nhân và chuyên gia, cho thấy CMRG ngày càng quyết liệt, nhưng kết quả còn hạn chế. Một số nhà máy thép phàn nàn riêng rằng họ chưa đạt được mức giá hay điều khoản tốt hơn như kỳ vọng.

Dù vậy, các biện pháp với BHP có thể tạo tiền lệ cho các thỏa thuận với Rio Tinto, Fortescue và Vale của Brazil, trong nỗ lực cắt giảm biên lợi nhuận lên tới 80% mà các “ông lớn” quặng sắt từng hưởng. CMRG đã ghi nhận một số kết quả, như giành được mức chiết khấu 1 USD/tấn gắn với cước vận chuyển từ Rio năm ngoái, hay trở thành đầu mối bán quặng sắt duy nhất tại Trung Quốc của Hancock Prospecting.

Dù tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại, giá quặng sắt vẫn giữ trên 100 USD/tấn từ tháng 7/2025. Tuy nhiên, từ năm 2028, dự án Simandou tại Guinea dự kiến cung cấp khoảng 7% nguồn cung quặng sắt toàn cầu, tạo ra thặng dư khoảng 65 triệu tấn và cải thiện vị thế đàm phán của CMRG.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng việc Trung Quốc cứng rắn trong đàm phán là điều dễ hiểu, song nhiều lãnh đạo ngành khai khoáng nhận định CMRG sẽ khó chi phối giá cả khi không nắm quyền kiểm soát nguồn cung, bởi cung - cầu vẫn là yếu tố quyết định chính của thị trường.