Xuất khẩu nông sản Việt Nam đối mặt thách thức lớn từ chính sách thuế quan của Mỹ

Trong thời gian ngắn, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tiếp công bố các chính sách thuế quan mới. Ngày 3/3, ông thông báo sẽ áp mức thuế mới đối với các mặt hàng nông sản nhập khẩu từ ngày 2/4. Đồng thời, ông Trump kêu gọi nông dân Mỹ tăng cường sản xuất để phục vụ nhu cầu nội địa.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, thuế quan mới sẽ tác động đến các mặt hàng trái cây, rau quả và các loại hạt – chiếm ít nhất một nửa lượng hàng nông sản nhập khẩu vào nước này. Đường, cà phê, ca cao và các sản phẩm nhiệt đới khác – vốn là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam – cũng nằm trong nhóm bị ảnh hưởng.

Số liệu của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho thấy, trong hai tháng đầu năm 2025, Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam. Việc áp thuế sẽ là một thách thức lớn với ngành nông nghiệp nước ta.

Theo PGS. TS Đinh Trọng Thịnh, hiện chưa rõ Mỹ có ngoại lệ nào đối với kế hoạch áp thuế này hay không, nhưng đây là mối lo đáng kể với ngành nông sản Việt Nam.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải cũng nhận định rằng năm 2025, xuất khẩu Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn do xung đột chính trị, quân sự leo thang ở một số khu vực, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Ngoài ra, sự thay đổi chính sách từ các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản… sẽ có tác động không nhỏ đến xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Đặc biệt, thị trường Trung Quốc – đối tác thương mại lớn của Mỹ – đang tìm cách mở rộng xuất khẩu sang các khu vực khác để đối phó với căng thẳng thương mại. Điều này tạo thêm áp lực cạnh tranh với hàng nông sản Việt Nam tại nhiều thị trường.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu, các nhà sản xuất Trung Quốc đang chịu áp lực từ nhu cầu yếu trong nước và các rào cản thương mại từ Mỹ. Để duy trì doanh số, họ buộc phải tìm kiếm thị trường thay thế, kéo theo cuộc chiến giá cả, giảm lợi nhuận và gia tăng rào cản thương mại với hàng Việt Nam.

Giải pháp nào cho Việt Nam?

Trước tình hình này, PGS. TS Đinh Trọng Thịnh khuyến nghị doanh nghiệp Việt cần theo dõi sát diễn biến thị trường, nắm bắt yêu cầu của Mỹ và các thị trường lớn khác. Doanh nghiệp cũng cần nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường và hướng đến tiêu dùng xanh để có thể cạnh tranh với các đối thủ trong cuộc chiến thương mại.

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, Việt Nam cần nhanh chóng đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đa dạng hóa kênh xúc tiến thương mại, đặc biệt là tận dụng thương mại điện tử để giảm chi phí và mở rộng thị trường. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần tập trung xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và khai thác cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường xuất khẩu.

Song song với đó, Việt Nam cần chủ động đàm phán với Mỹ để duy trì môi trường thương mại ổn định, tránh nguy cơ bị áp thuế nặng hơn. Chính phủ cũng cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, điều hành tỷ giá hợp lý và ưu tiên hạn mức vay vốn với lãi suất ưu đãi cho các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Cục Xuất nhập khẩu sẽ tăng cường nghiên cứu, dự báo và cảnh báo sớm về những rủi ro có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu. Ngoài ra, cơ quan này sẽ phối hợp với các địa phương để tìm kiếm khách hàng mới, thúc đẩy xuất khẩu qua thương mại điện tử, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản thương mại mới tại Mỹ và các thị trường khác.