Hà Nội "phát lệnh" khởi công cùng lúc 2 siêu dự án hạ tầng gần 1 triệu tỷ đồng

Trong không khí thi đua sôi nổi hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, sáng ngày 19/12, Hà Nội đã chứng kiến một sự kiện chưa từng có trong lịch sử phát triển hạ tầng giao thông thành phố. Cùng một thời điểm, hai dự án trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư lên tới gần 1 triệu tỷ đồng đã chính thức được khởi công: Tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc) và Siêu dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Đây được xem là "cú hích" mạnh mẽ, hứa hẹn thay đổi hoàn toàn cấu trúc giao thông và không gian đô thị của Thủ đô trong thập kỷ tới.

"Xương sống" tỷ đô đánh thức vùng đô thị phía Tây

Tâm điểm của sự kiện sáng 19/12 là lễ khởi công tuyến đường sắt đô thị số 5, đoạn Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc. Buổi lễ có sự tham dự của Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành then chốt. Đây không chỉ đơn thuần là một tuyến giao thông mới mà được định vị là "trục xương sống" chiến lược kết nối trung tâm hành chính Ba Đình với đô thị vệ tinh Hòa Lạc.

Với tổng mức đầu tư lên tới 72.300 tỷ đồng, dự án do Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội làm chủ đầu tư. Tuyến đường này sở hữu những thông số kỹ thuật ấn tượng với tổng chiều dài 39,585km. Để tối ưu hóa không gian và tốc độ, tuyến được thiết kế linh hoạt với 6,56km đi ngầm qua các khu phố sầm uất như Văn Cao, Liễu Giai, Nguyễn Chí Thanh, Trần Duy Hưng; tiếp đó là 5,21km đi trên cao và phần lớn quãng đường còn lại (27,815km) chạy trên mặt đất dọc theo dải phân cách Đại lộ Thăng Long.

Điểm đặc biệt của tuyến Metro số 5 là tốc độ thiết kế vượt trội so với các tuyến đường sắt đô thị hiện hữu, đạt tối đa 120km/giờ ở các đoạn nổi và 90km/giờ ở các đoạn đi ngầm. Tuyến bao gồm 20 nhà ga, trong đó có 6 ga ngầm và 12 ga mặt đất, được bố trí trải dài qua các quận, huyện đông dân cư như Ba Đình, Đống Đa, Cầu Giấy, Nam Từ Liêm cho đến các huyện ngoại thành như Hoài Đức, Quốc Oai, Thạch Thất.

Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông phát biểu tại buổi lễ.

Phát biểu chỉ đạo tại lễ khởi công, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông nhấn mạnh tầm nhìn chiến lược của thành phố: "Thời gian qua, thành phố đã tập trung chỉ đạo quyết liệt các sở, ban, ngành khẩn trương hoàn tất các thủ tục đầu tư tuyến đường sắt đô thị theo đúng quy định. Sau khi hoàn thành, tuyến đường sắt đô thị số 5 là hạ tầng chiến lược, có ý nghĩa quan trọng trong định hướng phát triển không gian Thủ đô và tổ chức giao thông bền vững trong thời gian tới".

Không chỉ giải quyết bài toán ùn tắc tức thời, dự án còn mang tính kết nối liên vùng mạnh mẽ. Điểm cuối của tuyến tại ga S20 (xã Hòa Lạc và Yên Xuân) đã được dự trù điều kiện kỹ thuật để trong tương lai có thể kéo dài tới Làng văn hóa các dân tộc Việt Nam và kết nối với đường sắt liên vùng Hà Nội - Phú Thọ. Khi hoàn thiện, hệ thống này dự kiến sẽ đạt năng lực vận chuyển khổng lồ, từ gần 20.000 khách/giờ/hướng vào năm 2033 lên đến hơn 38.000 khách/giờ/hướng vào năm 2055, tạo động lực phát triển toàn diện cho khu vực phía Tây thành phố.

Ông Đặng Việt Trung, Phó Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội thông tin về quá trình chuẩn bị thực hiện dự án.

Về lộ trình thực hiện, ông Đặng Việt Trung, Phó Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội đã đưa ra cam kết mạnh mẽ trước lãnh đạo thành phố và nhân dân. Ông khẳng định: "Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ các bộ, ngành, địa phương và các nhà thầu để tổ chức thi công bảo đảm an toàn, chất lượng, đúng tiến độ; tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường và đời sống dân sinh. Phấn đấu triển khai dự án từ năm 2026, cơ bản hoàn thành công tác xây dựng và lắp đặt hệ thống thiết bị vào năm 2029, và đưa vào vận hành, khai thác từ năm 2030".

Siêu dự án sông Hồng: Kiến tạo biểu tượng "Kỳ tích sông Hồng"

Song song với tiếng máy reo tại công trường Metro số 5, một sự kiện khác mang tầm vóc vĩ mô cũng diễn ra vào sáng 19/12 dưới sự chứng kiến của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Nếu Metro số 5 là mạch máu giao thông thì dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng chính là "gương mặt mới" của Thủ đô văn hiến. Với tổng mức đầu tư sơ bộ lên tới con số kỷ lục khoảng 855.000 tỷ đồng, dự án này được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP) bởi một liên danh các "ông lớn" trong ngành xây dựng và đầu tư gồm Đại Quang Minh, Văn Phú, MIK Group, Thaco, T&T Group và Tập đoàn Hòa Phát.

Quy mô của dự án trải rộng trên 11.000 ha, kéo dài 80km từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua địa bàn của 19 xã, phường. Đây không chỉ là một dự án làm đường đơn thuần mà là một quần thể quy hoạch đô thị phức hợp bao gồm 4 dự án thành phần độc lập, nhằm hiện thực hóa giấc mơ "thành phố hai bên sông".

Thành phần thứ nhất và thứ hai tập trung vào việc xây dựng hệ thống giao thông và cảnh quan hai bên bờ. Cụ thể, Trục Đại lộ Tả ngạn (phía Bắc sông Hồng) sẽ có quy mô từ 4-10 làn xe, dài gần 36km; trong khi Trục Đại lộ Hữu ngạn (phía Nam sông Hồng) rộng tới 8-10 làn xe, dài gần 45km,. Đi kèm với đó là hệ thống đê kè kiên cố và hàng nghìn héc-ta công viên cây xanh, khu vui chơi giải trí (khoảng 3.300 ha), biến dải đất ven sông vốn hoang sơ, xập xệ thành "lá phổi xanh" và trung tâm văn hóa sáng tạo của Thủ đô,.

Đáng chú ý, dự án thành phần thứ ba mang tính đột phá về hạ tầng ngầm: Một tuyến Metro đi ngầm bên Hữu ngạn sông Hồng dài khoảng 42km. Việc tích hợp tuyến metro này không chỉ đảm bảo kết nối đồng bộ với mạng lưới đường sắt đô thị chung mà còn thể hiện tư duy quy hoạch hiện đại, tận dụng tối đa không gian ngầm để phát triển giao thông bền vững.

Ngoài ra, dự án thành phần thứ tư giải quyết bài toán an sinh xã hội thông qua các khu đô thị tái định cư tại chỗ với mô hình chung cư cao tầng. Định hướng của dự án là lấy người dân làm trung tâm, ưu tiên tái định cư tại chỗ để người dân được hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển hạ tầng, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử đặc trưng của khu vực sông Hồng.

Tầm nhìn 2030: Hà Nội "cất cánh"

Cả hai đại dự án này đều có chung một cột mốc đích đến: Năm 2030. Tuyến Metro số 5 dự kiến đưa vào khai thác trước năm 2030, và Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng cũng dự kiến hoàn thành vào cùng thời điểm,. Sự trùng khớp về tiến độ này không phải là ngẫu nhiên mà nằm trong kịch bản phát triển đồng bộ hạ tầng của thành phố.

Khi hoàn thành, hai dự án này sẽ tạo nên một mạng lưới giao thông khép kín và đa chiều. Tuyến Metro số 5 sẽ đóng vai trò trung chuyển hiệu quả, kết nối với hàng loạt tuyến đường sắt đô thị khác như số 2, 3, 4, 6, 7, 8, 12 và tuyến Monorail M2. Trong khi đó, Trục Đại lộ sông Hồng sẽ mở toang cánh cửa phát triển kinh tế, hình thành đô thị đa cực, hiện đại, không chỉ cho Hà Nội mà còn thúc đẩy cả vùng Đồng bằng sông Hồng,.

Ông Đặng Việt Trung cam kết rằng Ban Quản lý sẽ huy động cao nhất trí tuệ và nguồn lực, áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến để đảm bảo dự án về đích đúng hẹn, tạo nền tảng cho các dự án tiếp theo. Tương tự, dự án sông Hồng cũng hướng tới mục tiêu xây dựng một Thủ đô "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo", thích ứng an toàn với điều kiện tự nhiên và rủi ro thiên tai,.

Có thể nói, việc khởi công hai dự án này giống như việc Hà Nội cùng lúc khơi thông hai dòng chảy lớn: Một dòng chảy của tốc độ và công nghệ hướng về phía Tây, và một dòng chảy của văn hóa và cảnh quan dọc theo sông Hồng. Nếu ví hệ thống giao thông như hệ tuần hoàn của cơ thể đô thị, thì ngày 19/12, Hà Nội đã chính thức bắt tay vào cuộc "đại phẫu" để lắp đặt thêm những động mạch chủ quan trọng nhất, hứa hẹn một sức sống mới mạnh mẽ và bền bỉ cho trái tim của cả nước.