Hàng loạt hãng bay quốc tế áp dụng phụ thu

Làn sóng điều chỉnh giá vé và áp dụng phụ thu trên toàn cầu

Trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không thế giới ghi nhận mức tăng đột biến do ảnh hưởng trực tiếp từ các điểm nóng xung đột địa chính trị tại khu vực Trung Đông, thị trường hàng không toàn cầu đang phải đối mặt với áp lực chi phí khổng lồ. Để duy trì hoạt động khai thác ổn định và bù đắp các khoản chi phí đầu vào đang biến động mạnh, nhiều hãng hàng không quốc tế đã chính thức triển khai các biện pháp điều chỉnh giá vé và áp dụng phụ thu nhiên liệu.

Theo số liệu từ cuộc khảo sát nhanh do Cục Hàng không Việt Nam tiến hành vào ngày 20/3/2026 đối với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực châu Á, một thực trạng đáng chú ý đã được ghi nhận: có tới hơn 60% các hãng hàng không đã, đang hoặc dự kiến áp dụng việc tăng phụ thu nhiên liệu, hoặc trực tiếp điều chỉnh nâng giá vé kể từ thời điểm trung tuần tháng 3/2026. Kết quả khảo sát này cũng chỉ ra rằng, xu hướng tăng giá đang diễn ra trên diện rộng, bao trùm các thị trường trọng điểm từ châu Á, châu Âu cho đến Bắc Mỹ.

Trên thực tế, để ứng phó với bài toán chi phí, các hãng hàng không hiện đang áp dụng hai hình thức thu phí chủ yếu. Hình thức thứ nhất là không tách riêng khoản phụ thu nhiên liệu mà thực hiện điều chỉnh cộng trực tiếp vào giá vé cơ sở. Với phương thức này, mức tăng phổ biến được ghi nhận dao động từ 5% đến 20%, tùy thuộc vào từng đường bay và hạng dịch vụ cụ thể. Các hãng hàng không tiêu biểu đang áp dụng hình thức này có thể kể đến như Air France, Thai Airways hay United Airlines.

Hình thức thứ hai là áp dụng một khoản phụ thu nhiên liệu riêng biệt (được ký hiệu là YQ/YR) – đây là một khoản thu bổ sung nằm ngoài cấu trúc giá vé cơ bản, cho phép các hãng bay có thể điều chỉnh linh hoạt và sát sao theo từng nhịp diễn biến của giá nhiên liệu trên thị trường. Những hãng hàng không như Malaysia Airlines, Batik Air, All Nippon Airways hay China Southern Airlines đã triển khai hoặc điều chỉnh tăng mức phụ thu này với biên độ dao động rất rộng, từ khoảng 130.000 đồng cho đến trên 10 triệu đồng cho mỗi vé, tùy thuộc vào cự ly của đường bay và hạng dịch vụ hành khách sử dụng.

Phân hóa mức phụ thu theo từng khu vực và lĩnh vực

Dữ liệu khảo sát chi tiết cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt về mức áp dụng phụ thu giữa các khu vực địa lý khác nhau. Cụ thể, đối với nhóm các hãng hàng không có mạng bay tập trung tại khu vực Đông Bắc Á (bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc...), mức phụ thu được ghi nhận phổ biến từ 300.000 đồng đến gần 3 triệu đồng/vé. Trong khi đó, tại khu vực Đông Nam Á và Nam Á, do đặc thù đường bay có cự ly ngắn hơn, mức tăng phụ thu duy trì ở ngưỡng thấp hơn, dao động từ 130.000 đồng đến khoảng 1,6 triệu đồng/vé.

Đáng chú ý, áp lực lớn nhất lại đặt lên vai những hành khách tham gia các chuyến bay dài xuyên lục địa. Đối với các đường bay kết nối đi châu Âu và Bắc Mỹ, mức phụ thu phổ biến hiện nay dao động từ 1 triệu đồng đến trên 5 triệu đồng. Thậm chí, đối với các vé thuộc hạng thương gia, mức thu này còn được đẩy lên cao hơn đáng kể.

Không dừng lại ở lĩnh vực vận tải hành khách, lĩnh vực vận tải hàng hóa bằng đường hàng không (logistics) cũng chịu tác động trực tiếp. Một số hãng hàng không quy mô lớn như Lufthansa và Korean Air đã chính thức áp dụng mức phụ thu nhiên liệu đối với mảng vận tải hàng hóa. Mức tăng phụ thu hiện đang được các hãng này tính toán dựa trên khối lượng, dao động từ khoảng 17.000 đồng đến 40.000 đồng trên mỗi kg hàng hóa.

Căng thẳng địa chính trị "đốt nóng" thị trường nhiên liệu

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng các hãng bay đồng loạt tăng phụ thu xuất phát từ việc giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 đã tăng rất mạnh trong thời gian ngắn. Theo Cục Hàng không Việt Nam, có những thời điểm giá nhiên liệu Jet A-1 đã tăng đến 80% so với hồi đầu năm. Đà tăng này chủ yếu bắt nguồn từ những lo ngại sâu sắc về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, kết hợp với việc một số nhà máy lọc dầu lớn buộc phải giảm công suất hoặc tạm dừng hoạt động để bảo trì.

Thị trường dầu mỏ thế giới đã phản ứng rất gay gắt trước những diễn biến leo thang tại Trung Đông. Ghi nhận vào ngày 21/3/2026, giá dầu thô WTI đã tăng 2,8% để đóng cửa ở mức 98,23 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng 3,26%, đạt mức 112,2 USD/thùng. Đáng quan ngại nhất là việc cơ sở hạ tầng năng lượng liên tục bị nhắm mục tiêu. Điển hình, vào ngày 19/3 và 20/3, tổ hợp nhà máy lọc dầu lớn nhất của Israel là Haifa đã bị tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran, gây hư hại cho cơ sở hạ tầng điện và khu vực hành chính. Đây là sự cố mang tính trọng yếu, bởi Haifa chiếm đến 64% tổng công suất chế biến dầu thô của Israel, với công suất 197.000 thùng/ngày, bao gồm ba tổ máy chưng cất (113.000 thùng/ngày, 57.000 thùng/ngày và 27.000 thùng/ngày).

Làn sóng tấn công này không chỉ dừng lại ở Israel mà còn mở rộng ra nhiều cơ sở năng lượng trải dài từ Vịnh Ba Tư đến Địa Trung Hải. Hàng loạt hạ tầng thiết yếu đã bị nhắm tới, bao gồm trung tâm khí đốt Ras Laffan và nhà máy Pearl GTL của Qatar, cơ sở Habshan của UAE, cùng các nhà máy Mina Abdullah, Mina al-Ahmadi, Samref và Ras Tanura của Saudi Arabia hay Bapco của Bahrain.

Sự đứt gãy từ phía nguồn cung đã trực tiếp đẩy giá nhiên liệu bay lên các mốc kỷ lục. Chỉ số giá nhiên liệu bay toàn cầu của Platts ngày 21/3 niêm yết ở mức 208,43 USD/thùng (tương đương 1.645,94 USD/tấn). Tại khu vực châu Á - châu Đại Dương, mức giá đạt 220,57 USD/thùng, đặc biệt giá nhiên liệu Jet A-1 tại thị trường Singapore vào ngày 20/3 đã chạm ngưỡng 227 USD/thùng. Tại châu Âu và khu vực CIS, giá nhiên liệu ghi nhận mức 214,34 USD/thùng, ngay sau khi thiết lập kỷ lục 221,74 USD/thùng vào phiên trước đó. Khu vực Bắc Mỹ và Mỹ Latinh cũng đồng loạt ghi nhận mức giá tiệm cận hoặc vượt qua ngưỡng 200 USD/thùng.

Bên cạnh yếu tố giá nhiên liệu, việc các hãng hàng không buộc phải điều chỉnh, thay đổi đường bay nhằm né tránh không phận diễn ra xung đột vũ trang cũng làm gia tăng đáng kể thời gian khai thác, kéo theo mức tiêu hao nhiên liệu lớn hơn, từ đó bồi thêm sức ép chi phí lên toàn ngành.

Sức ép chi phí đè nặng lên các hãng hàng không Việt Nam

Đối mặt với làn sóng tăng giá trên bình diện toàn cầu, các hãng hàng không nội địa Việt Nam hiện cũng đang đứng trước áp lực tài chính vô cùng lớn. Nhận thức được những rủi ro vĩ mô đối với ngành vận tải, thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đã tích cực nghiên cứu và chuẩn bị các kịch bản, giải pháp nhằm hỗ trợ ngành hàng không vượt qua giai đoạn khó khăn. Cục Hàng không Việt Nam đã và đang làm việc trực tiếp với các hãng bay để tiến hành đánh giá mức độ tác động cụ thể, tổng hợp ý kiến và báo cáo lên các cấp có thẩm quyền. Mục tiêu đặt ra là xem xét, ban hành các giải pháp phù hợp để duy trì sự ổn định của thị trường hàng không nội địa, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối vận tải thông suốt.

Đánh giá về cục diện thị trường hiện tại, giới chuyên gia cho rằng việc áp dụng và điều chỉnh phụ thu nhiên liệu là một giải pháp ngắn hạn bắt buộc của các hãng hàng không nhằm ứng phó trực tiếp với sự biến động về chi phí đầu vào. Tuy nhiên, với diễn biến căng thẳng khó lường tại Trung Đông, xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài, qua đó thiết lập một mặt bằng giá vé máy bay và chi phí vận tải hàng hóa mới trên phạm vi toàn cầu trong thời gian tới.