“Bước ngoặt chiến lược” của hàng không Việt Nam

Những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, ngành hàng không dân dụng Việt Nam đã ghi một dấu ấn lịch sử chưa từng có khi ký kết thành công hàng loạt hợp đồng quy mô lớn với tổng giá trị lên tới 36,8 tỷ USD (tương đương gần 1 triệu tỷ đồng). Được thực hiện dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hoa Kỳ, những cái bắt tay tỷ đô này không chỉ đơn thuần là các thương vụ mua bán, mà chính thức đánh dấu một kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên hiện đại hóa toàn diện đội bay và bứt phá năng lực vận tải hàng không quốc gia.

Cuộc "thay máu" đội bay quy mô chưa từng có

Để hiện thực hóa tham vọng vươn tầm, 3 hãng hàng không lớn của Việt Nam đã đồng loạt tung ra những nước cờ chiến lược với Tập đoàn Boeing và Pratt & Whitney (P&W).

Cụ thể, Vietnam Airlines đặt mua 50 máy bay thân hẹp Boeing 737-8 với giá trị khoảng 8,1 tỷ USD. Đáng chú ý nhất là thương vụ "khủng" của hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways khi mạnh tay chi khoảng 22,5 tỷ USD để sở hữu 40 siêu phẩm thân rộng Boeing 787-9 Dreamliner. Trong khi đó, Vietjet cũng ghi dấu ấn khi đặt mua 6 máy bay Boeing 737-8 trị giá 965 triệu USD, đồng thời chốt hợp đồng 5,4 tỷ USD với P&W để cung cấp động cơ và dịch vụ bảo dưỡng cho 44 máy bay A321neo/A321XLR.

Với lượng lớn tàu bay thế hệ mới này, hàng không Việt Nam đang trực tiếp thực hiện bài toán trẻ hóa đội bay, giảm tuổi đời trung bình của phương tiện, đồng thời tối ưu hóa việc phân bổ giữa các dòng máy bay thân hẹp, thân rộng và tầm trung.

Nâng tầm năng lực vận tải và định hình hệ sinh thái tỷ đô

Các đơn hàng này mang ý nghĩa sống còn trong việc bảo đảm năng lực vận tải dài hạn, bám sát Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Sự góp mặt của các dòng máy bay hiện đại là cơ sở tiên quyết để ngành hàng không hướng tới mục tiêu phục vụ 275 - 300 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Hơn thế nữa, đội tàu bay thân rộng như B787 sẽ là "vũ khí" để Việt Nam phát triển các trung tâm trung chuyển quốc tế (hub), thúc đẩy logistics hàng không và thương mại điện tử xuyên biên giới. Điều này tạo đà hình thành hệ sinh thái "Airport City - Logistics - Du lịch", hỗ trợ hoàn thành mục tiêu tăng tỷ trọng vận tải hàng hóa lên hơn 2 triệu tấn/năm vào 2030, gắn kết chặt chẽ hàng không với chuỗi cung ứng toàn cầu. Kế hoạch này cũng tạo nền tảng chuyển dịch trục khai thác Long Thành - Gia Bình - Chu Lai.

Không chỉ là một thỏa thuận thương mại

Trao đổi về sự kiện lịch sử này, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng khẳng định đây không chỉ là những thỏa thuận thương mại đơn thuần mà là một "bước ngoặt chiến lược" đối với tiến trình phát triển của hàng không dân dụng Việt Nam.

Ông Dũng phân tích, bước ngoặt này được xây dựng vững chắc trên 3 trụ cột: "bền vững - an toàn - hội nhập quốc tế". Về tính bền vững, thế hệ máy bay và động cơ mới giúp giảm từ 15 - 25% nhiên liệu và lượng khí thải CO2, giảm 50% tiếng ồn, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam thực hiện cam kết Net Zero 2050 của ICAO. Về an toàn, các tàu bay này đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nhất, giúp Việt Nam duy trì và nâng cao điểm đánh giá an toàn, giữ vững Category 1 của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), từ đó dễ dàng mở rộng mạng lưới bay thẳng đến Mỹ và châu Âu.

Đặc biệt, Cục trưởng Uông Việt Dũng nhấn mạnh cơ hội to lớn cho nền công nghiệp hàng không phụ trợ trong nước: "Các hợp đồng tạo nhu cầu lớn về bảo dưỡng, sửa chữa, đào tạo kỹ thuật viên chuẩn quốc tế, mở ra cơ hội phát triển trung tâm MRO (Bảo trì, Sửa chữa và Vận hành) tại Long Thành, Chu Lai, Gia Bình, Vân Đồn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu".

Nhìn nhận về bức tranh tổng thể, ông Uông Việt Dũng đầy tự hào khi gọi đây là "chuyến khởi hành may mắn của Hàng không Việt Nam" trong những ngày đầu, tháng đầu của kỷ nguyên mới của dân tộc. Từ những bệ phóng chiến lược này, mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số của hàng không Việt Nam trong những năm tới là hoàn toàn khả thi. Những bản hợp đồng hàng chục tỷ USD không chỉ củng cố quan hệ kinh tế - chiến lược Việt - Mỹ, mà còn đang đặt những viên gạch vững chắc đầu tiên cho 20 - 30 năm vươn mình tiếp theo của bầu trời Việt.