Cổ phiếu nào hưởng lợi khi chứng khoán được nâng hạng?

Dòng tiền chọn chuẩn

Việc FTSE Russell công bố giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3/2026 là một xác nhận có ý nghĩa vượt ra ngoài khía cạnh kỹ thuật.

Ngày 8/4, thông tin từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, tổ chức xếp hạng này đã ghi nhận nhiều tiến triển quan trọng của Việt Nam, đặc biệt ở khả năng tiếp cận thị trường thông qua các công ty chứng khoán toàn cầu, đồng thời tiếp tục khẳng định lộ trình đưa Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp như đã công bố từ tháng 10/2025. Cơ quan quản lý nhìn nhận đây là bước ngoặt quan trọng, vừa khẳng định sự phát triển của thị trường vốn Việt Nam, vừa mở ra cơ hội đón dòng vốn quốc tế quy mô lớn, qua đó nâng thanh khoản và vị thế của thị trường trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Đáng chú ý, ngay trong buổi làm việc với cơ quan quản lý Việt Nam đầu tháng 2, Tổng giám đốc FTSE Russell Fiona Bassett đã nhấn mạnh việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch qua môi giới toàn cầu, là một điều kiện quan trọng phục vụ đợt đánh giá tháng 3 và công bố kết quả tháng 4/2026. Điều đó cho thấy câu chuyện nâng hạng không còn dừng ở kỳ vọng chung chung, mà đang được đo lường bằng những tiêu chí pháp lý và vận hành rất cụ thể.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết, các kiến nghị và đánh giá từ FTSE Russell đã góp phần giúp thị trường Việt Nam không chỉ tiến gần hơn tới các tiêu chí nâng hạng, mà còn hướng tới phát triển bền vững hơn, trên nền tảng phối hợp chính sách giữa Bộ Tài chính, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước nhằm tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài.

Từ đây, câu hỏi nhà đầu tư ngoại sẽ ưu tiên cổ phiếu nào thực chất đã có lời giải khá rõ. Theo Công ty chứng khoán Vietcap, FTSE Russell sàng lọc cổ phiếu dựa trên các tiêu chí then chốt như tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn lại, quy mô vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Theo dó, dòng tiền ngoại khi vào mạnh sẽ ưu tiên trước hết nhóm cổ phiếu đầu ngành, vốn hóa lớn, giao dịch đủ sâu và còn khả năng tiếp cận.

Danh sách các cổ phiếu Việt Nam đáp ứng tiêu chí tham khảo để có thể được đưa vào FTSE Global All Cap hiện gồm HPG, VCB, BID, VHM, VIC, MSN, SAB, FPT, VNM, SSI, DPM, KBC, HUT, SHB, DIG, EIB, DXG, KDH, VIX, VND, PDR, DGC, NVL, VJC, VCI, VRE, GEX, FRT, GEE, BSR, KDC và STB. Dù đây mới là danh sách tham khảo được sàng lọc trên dữ liệu đến ngày 31/12/2025 và FTSE Russell sẽ công bố danh mục chính thức cùng tỷ trọng từng mã vào ngày 21/8/2026, nhưng xu hướng lựa chọn của dòng vốn ngoại đã hiện lên khá rõ là tổ chức này ưu tiên những cổ phiếu có khả năng hấp thụ vốn lớn và đại diện cho các nhóm ngành trụ cột.

SSI Research cũng củng cố nhận định đó khi ước tính có khoảng 30 cổ phiếu có thể được mua vào từ các quỹ thụ động khi thị trường chính thức nâng hạng trong tháng 9/2026. Trong số này, VIC được ước tính có thể thu hút khoảng 414,47 triệu USD, cao vượt trội so với phần còn lại; tiếp đến là VHM với 92,27 triệu USD, FPT với 90,66 triệu USD, MSN với 81,4 triệu USD và SSI với 68,33 triệu USD. Những con số này cho thấy ở giai đoạn đầu, vốn ngoại khó có khả năng dàn trải rộng mà nhiều khả năng sẽ tập trung trước hết vào nhóm bluechip có quy mô, thanh khoản và mức độ đại diện cao nhất.

Không chỉ là bluechip

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nâng hạng như cơ hội của một vài mã dẫn dắt mà còn tác động mạnh mẽ đến thị trường. Theo kế hoạch, quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE Russell sẽ bắt đầu từ tháng 9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027, chia thành bốn giai đoạn để bảo đảm sự chuyển đổi diễn ra trật tự, hạn chế biến động quá mức của dòng vốn và duy trì ổn định thanh khoản.

Theo ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Tư vấn đầu tư VNDIRECT, bước ngoặt này mang tính cấu trúc, đánh dấu sự chuyển dịch từ trạng thái kỳ vọng sang một chất xúc tác hiện thực trong mắt dòng vốn quốc tế. Ông Phương cũng lưu ý rằng việc được đưa vào danh mục của các quỹ thị trường mới nổi toàn cầu, dù tỷ trọng ban đầu chưa lớn, vẫn mở ra dư địa đáng kể cho cả vốn thụ động lẫn vốn chủ động trong trung hạn. Cơ chế đưa vào chỉ số theo nhiều giai đoạn với tỷ trọng ban đầu ước khoảng 0,2-0,4% cho thấy dòng vốn ngoại sẽ giải ngân theo nhịp thay vì dồn vào một lần, nhờ đó giúp thị trường hấp thụ tốt hơn và hạn chế cú sốc cung cầu.

Tác động của nâng hạng vì vậy không dừng ở giá cổ phiếu. Trước câu chuyện nâng hạng, từ nửa cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, thị trường đã chứng kiến nhiều đợt IPO và niêm yết quy mô lớn như Masan Consumer, Hạ tầng GELEX, Chứng khoán Kỹ Thương, Chứng khoán VPS hay Chứng khoán VPBank. Trong năm 2026, thị trường tiếp tục kỳ vọng các thương vụ IPO của Chứng khoán HD, CTCP Đầu tư Điện máy Xanh và Chứng khoán LPBank.

Theo phân tích của BSC, Việt Nam từng có hai làn sóng IPO lớn trong các giai đoạn 2007-2009 và 2017-2018, trong đó giai đoạn 2017-2018 là thời kỳ bùng nổ mạnh nhất, góp phần gia tăng quy mô và chất lượng hàng hóa, tạo nền tảng cho dòng vốn ngoại tham gia sâu hơn. Deloitte cũng ước tính việc nâng hạng có thể mở ra cơ hội thu hút dòng vốn lớn, qua đó thúc đẩy thanh khoản, chiều sâu thị trường và đặc biệt là nhu cầu IPO trong những năm tới.

Diễn biến giao dịch sáng 8/4 phần nào phản ánh ngay kỳ vọng đó. Sau chuỗi phiên trầm lắng, lực cầu gia tăng mạnh ngay từ đầu phiên đã kéo mặt bằng cổ phiếu bứt phá đồng loạt; có thời điểm VN-Index tăng hơn 70 điểm, vượt mốc 1.750 điểm trước khi thu hẹp biên độ tăng về quanh trên dưới 50 điểm sau phiên ATO. Động lực chính của đợt bùng nổ này đến từ việc FTSE Russell tiếp tục xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng, qua đó củng cố niềm tin rằng một dòng vốn ngoại quy mô lớn sẽ từng bước gia nhập thị trường trong trung hạn.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, nâng hạng không chỉ tạo thêm lực kéo cho nhóm bluechip, mà còn tạo áp lực tích cực buộc doanh nghiệp, thành viên thị trường và cơ quan quản lý cùng nâng chuẩn. Khi đó, cổ phiếu được ưu tiên không đơn thuần là mã hút tiền trước, mà là mã đại diện cho diện mạo mới của một thị trường đang bước ra sân chơi lớn hơn.