Đề xuất đưa nhiều dịch vụ hàng không ra khỏi danh mục Nhà nước định giá

Để chuẩn bị cho giai đoạn bứt phá của hạ tầng giao thông, Bộ Xây dựng hiện đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư quy định chi tiết về quản lý giá dịch vụ thuộc lĩnh vực hàng không. Theo Cục Hàng không Việt Nam, dự thảo này được xây dựng nhằm mục đích thể chế hóa kịp thời các chủ trương, chính sách của pháp luật, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam và Luật Giá. Việc sửa đổi còn hướng tới tháo gỡ triệt để các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn khai thác, bảo đảm sự thống nhất và minh bạch trong quá trình triển khai áp dụng tại các doanh nghiệp.

Dự thảo lần này đề xuất loại bỏ một số dịch vụ hàng không cốt lõi ra khỏi danh mục do Nhà nước định giá. Theo đó, dịch vụ bảo đảm an ninh hàng không sẽ được chuyển sang cơ chế thu phí. Hàng loạt dịch vụ khác bao gồm: cho thuê mặt bằng tại cảng hàng không, sân bay; các dịch vụ cơ bản, thiết yếu tại nhà ga và nhượng quyền khai thác dịch vụ kỹ thuật hàng không cũng sẽ được giao phó cho cơ chế thị trường. Việc cởi trói này sẽ trao quyền tự chủ tối đa cho các doanh nghiệp cảng, giúp họ linh hoạt đàm phán thương mại dựa trên quy luật cung cầu và chất lượng dịch vụ thực tế.

Ở chiều hướng ngược lại, để kiểm soát chặt chẽ vấn đề an toàn mạng lưới, cơ quan soạn thảo quyết định đưa hoạt động nhượng quyền khai thác dịch vụ bảo dưỡng tàu bay, động cơ, cánh quạt và các trang thiết bị tàu bay tại Việt Nam vào danh mục chịu sự quản lý giá của Nhà nước. Dự thảo cũng bãi bỏ quy định về phương thức thu giá dịch vụ phục vụ hành khách và bảo đảm an ninh hàng không nhằm phù hợp với sự phân công, sắp xếp bộ máy thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng. Ngoài ra, văn bản làm rõ thêm cơ chế tính giá dịch vụ đối với các chuyến bay đào tạo, huấn luyện hoặc các trường hợp tàu bay buộc phải chuyển hướng hạ cánh do yếu tố bất khả kháng.

Song song với việc nới lỏng cơ chế giá, dự thảo mang đến một đòn bẩy tài chính mạnh mẽ thông qua chính sách ưu đãi cất hạ cánh tại các dự án hạ tầng mới, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Cụ thể, các hãng hàng không khai thác chuyến bay quốc tế thường lệ đi và đến Long Thành, duy trì hoạt động tối thiểu mười hai tháng liên tục, sẽ được áp dụng mức giá bằng 50% giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh hiện hành. Thời gian hưởng ưu đãi kéo dài trong hai mươi bốn tháng kể từ khi sân bay đi vào khai thác.

Đáng lưu ý, chính sách trải thảm đỏ này không áp dụng cho các hãng hàng không đã khai thác tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất thuộc Thành phố Hồ Chí Minh trong ít nhất mười hai tháng trước thời điểm Long Thành mở cửa. Quy định này đóng vai trò như một hàng rào kỹ thuật, buộc các hãng bay phải thực sự mở rộng thị trường, mang lại nguồn khách mới thay vì chỉ đơn thuần thực hiện bài toán dịch chuyển chuyến bay từ Thành phố Hồ Chí Minh xuống Đồng Nai để hưởng lợi giá rẻ.

Với các cảng hàng không mới khác trên phạm vi toàn quốc, các hãng bay duy trì chuyến bay thường lệ tối thiểu mười hai tháng liên tục cũng sẽ được giảm một nửa giá dịch vụ cất, hạ cánh trong hai năm đầu đưa vào khai thác.

Đánh giá về bước đi này, đại diện Cục Hàng không Việt Nam nhấn mạnh: "Trong quá trình xây dựng dự thảo, các doanh nghiệp cơ bản đồng thuận về sự cần thiết ban hành chính sách ưu đãi giá đối với các cảng hàng không mới nói chung và Cảng hàng không quốc tế Long Thành nói riêng, nhằm thu hút các hãng hàng không tham gia khai thác".

Vị đại diện này cũng cho biết, để bảo đảm hài hòa lợi ích cao nhất giữa các bên cung cấp và sử dụng dịch vụ, cơ quan chức năng đề nghị Bộ Xây dựng tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi từ nhiều đơn vị, trong đó đặc biệt chú trọng lắng nghe tiếng nói từ các nhà đầu tư của những dự án sân bay mới dự kiến đưa vào khai thác trong thời gian tới như Cảng hàng không Quảng Trị hay Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.