Thủ tướng Phạm Minh Chính: Việc can thiệp vào quản lý doanh nghiệp bằng biện pháp hành chính làm méo mó thị trường

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ ngày 23/11 về dự án Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp (sửa đổi), Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý doanh nghiệp nhà nước theo cơ chế thị trường, tránh sử dụng các biện pháp hành chính làm méo mó thị trường và đi ngược lại quy luật phát triển kinh tế.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tại phiên họp tổ ngày 23/11. (Ảnh: Media Quốc hội)

Theo Thủ tướng, mô hình quản lý doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam đã trải qua nhiều thay đổi theo các giai đoạn lịch sử và bối cảnh kinh tế, nhưng hiện vẫn chưa đạt được sự ổn định hoàn chỉnh. Nguyên nhân chủ yếu là do nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi và phát triển, với quy mô còn nhỏ và chưa thể định hình một mô hình thực sự phù hợp. Ông nhấn mạnh, các doanh nghiệp phải tuân thủ các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, cung cầu và cạnh tranh để đảm bảo hiệu quả trong hoạt động.

Thủ tướng đề xuất rằng, khi sửa đổi luật, cần trao quyền chủ động và trách nhiệm nhiều hơn cho Hội đồng quản trị các doanh nghiệp. Hội đồng quản trị phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các quyết định kinh doanh, đảm bảo bảo toàn và phát triển nguồn vốn nhà nước. Ông khẳng định rằng Chính phủ không nên chịu trách nhiệm thay cho các doanh nghiệp về kế hoạch kinh doanh của họ, bởi điều này không phù hợp với cơ chế thị trường và có thể làm hạn chế tính sáng tạo, năng động của doanh nghiệp.

Cũng trong khuôn khổ sửa đổi, Thủ tướng nhấn mạnh vai trò của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước là định hướng, kiểm tra và kiểm soát nhằm ngăn chặn các hành vi thất thoát, lãng phí hoặc tiêu cực. Đồng thời, công cụ pháp luật cần được thiết kế rõ ràng để tạo không gian cho cán bộ đổi mới sáng tạo, quyết tâm thực hiện nhiệm vụ mà không sợ bị xử lý do thiếu rõ ràng trong quy định.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh rằng việc đánh giá doanh nghiệp nhà nước cần tập trung vào giá trị tổng thể họ mang lại thay vì chỉ xem xét từng việc cụ thể. Ông dẫn chứng rằng trong thực tiễn kinh doanh, không phải mọi quyết định đều chính xác 100%, nhưng điều quan trọng là tổng thể hoạt động của doanh nghiệp phải tạo ra hiệu quả và giá trị tích cực. Do đó, cách đánh giá có thể thực hiện theo năm hoặc nhiệm kỳ để đảm bảo tính khách quan và phù hợp với thực tế kinh doanh.

Thủ tướng cũng chỉ ra sự khác biệt giữa doanh nghiệp nhà nước và tư nhân trong việc triển khai dự án. Ông cho rằng không nhất thiết mọi việc đều phải qua đấu thầu, bởi đấu thầu chưa chắc đảm bảo hiệu quả khi vẫn tồn tại hiện tượng "quân xanh, quân đỏ". Thay vào đó, cần rút ra bài học từ doanh nghiệp tư nhân, nơi hiệu quả được đặt lên hàng đầu dựa trên năng lực thực sự.

Kết thúc phát biểu, Thủ tướng yêu cầu Ủy ban Tài chính, Ngân sách rà soát kỹ dự án luật với tinh thần phân cấp quản lý phù hợp quy luật thị trường, đồng thời thiết kế các công cụ phòng chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí. Ông nhấn mạnh, luật pháp cần tạo động lực khuyến khích đổi mới sáng tạo, trao đủ không gian cho cán bộ và doanh nghiệp để phát triển bền vững.