8 nhóm ngành xuất nhập khẩu chịu tác động lớn do xung đột Trung Đông

Tại họp báo kinh tế - xã hội định kỳ diễn ra vào chiều 5/3, bà Nguyễn Lê Thiên Thanh, Trưởng phòng Kinh tế quốc tế - Sở Công Thương nhận định tình hình chiến sự Trung Đông tác động khá nhiều đến hoạt động xuất nhập khẩu và logistics của các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố.

Hiện, thị trường Mỹ chiếm 23% tổng kim ngạch xuất khẩu của Thành phố, hầu hết các mặt hàng xuất khẩu qua thị trường này đều đi qua khu vực Trung Đông đến Bờ Đông.

"Hàng hóa sẽ mất thêm 7-10 ngày trung chuyển, đẩy chi phí của các doanh nghiệp lên rất cao", bà Thanh cho biết.

Cũng theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP Hồ Chí Minh (HEPZA), ít nhất 8 nhóm ngành xuất khẩu và sản xuất chủ lực đang chịu ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau.

Ngành điện tử và linh kiện: Đây là lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ nhất do phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Một số doanh nghiệp cho biết nguy cơ thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu khi tuyến vận tải qua Biển Đỏ bị gián đoạn. Việc chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không khiến chi phí logistics tăng mạnh, làm tăng giá thành sản phẩm.

May mặc và giày da: Ngành dệt may - giày dép đối mặt nguy cơ chậm tiến độ giao hàng sang thị trường châu Âu do thời gian vận chuyển kéo dài. Một số doanh nghiệp lo ngại khả năng bị hủy đơn hàng mùa hè nếu không đảm bảo thời gian giao hàng theo hợp đồng.

Hóa chất và nguyên liệu công nghiệp: Giá nhiều nguyên liệu đầu vào như hạt nhựa, dung môi và phụ gia đang tăng theo biến động giá dầu thế giới. Điều này làm chi phí sản xuất tăng, đặc biệt với các doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu hóa chất nhập khẩu.

Thủy sản và thực phẩm: Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, đặc biệt là tôm và cá tra đông lạnh, gặp khó khăn do hạn chế không phận và thay đổi hành trình vận tải. Nhiều chuyến bay vận tải bị hủy hoặc chuyển tuyến khiến cước phí hàng không tăng cao, trong khi container lạnh trở nên khan hiếm.

Một số lô hàng xuất khẩu sang châu Âu và Trung Đông như UAE, Jordan đang phải lưu tại cảng trung chuyển lâu hơn bình thường, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh chi phí bảo quản và hư hỏng hàng hóa.

Chế biến nông sản xuất khẩu: Các doanh nghiệp có thị trường tại Trung Đông và Bắc Phi đang gặp khó khăn trong thanh toán quốc tế khi hoạt động của một số ngân hàng khu vực bị gián đoạn. Đồng thời chi phí logistics tăng mạnh làm giảm lợi nhuận xuất khẩu.

Xăng dầu và phân bón: Biến động giá dầu toàn cầu khiến giá nhiên liệu và các sản phẩm hóa dầu tăng, kéo theo chi phí sản xuất và vận tải tăng. Đây là nhóm nguyên liệu đầu vào quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp.

Chế biến gỗ và nội thất: Bà Thanh đánh giá hiện tại ngành gỗ chưa chịu tác động lớn, nhưng các doanh nghiệp dự báo ảnh hưởng có thể rõ hơn trong trung và dài hạn nếu chi phí logistics tiếp tục tăng hoặc nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu giảm.

Logistics và vận tải: Lĩnh vực logistics chịu tác động mạnh nhất khi nhiều hãng tàu hủy chuyến hoặc chuyển hướng hành trình qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm 3–4 tuần. Điều này dẫn tới chi phí vận tải tăng, phát sinh các loại phụ phí như phụ phí rủi ro chiến tranh và phụ phí chuyển hướng hành trình.

Ngoài ra, việc tàu đi vòng khiến chu kỳ quay vòng container kéo dài, dẫn tới tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng TP Hồ Chí Minh.

Doanh nghiệp chủ động ứng phó: Trước những diễn biến phức tạp của tình hình Trung Đông, đại diện Sở Công Thương và Hepza cho biết đang tiếp tục theo dõi sát hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt những đơn vị phụ thuộc nguồn nguyên liệu hoặc thị trường tại khu vực này.

Các cơ quan này cũng phối hợp với các sở ngành triển khai khuyến cáo của Bộ Công Thương, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các thủ tục hành chính liên quan đến xuất nhập khẩu, cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa và các thủ tục thương mại khác.

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro, các doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến nghị đa dạng hóa tuyến vận tải, nguồn nguyên liệu và thị trường tiêu thụ để giảm phụ thuộc vào các khu vực có biến động.

Theo Hepza, TP Hồ Chí Minh hiện có 58 khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động với hơn 4.600 dự án, trong đó nhiều doanh nghiệp có chuỗi cung ứng gắn chặt với thị trường EU và Trung Đông. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp trong các khu này đạt khoảng 48,4 tỷ USD, tuy nhiên giao thương trực tiếp với khu vực Trung Đông chỉ chiếm khoảng 3–5%. Dù vậy, tác động gián tiếp thông qua logistics, nguồn nguyên liệu và vận chuyển đang gia tăng.

"Sở sẽ kiến nghị với UBND TP đánh giá lại tác động của chiến sự với hoạt động kinh tế, kiến nghị các giải pháp hỗ trợ về thuế và lãi suất cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn", bà Thanh nói.