Kiến nghị giảm thuế VAT hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh vận tải

Trong bối cảnh nền kinh tế nói chung và ngành giao thông vận tải nói riêng đang nỗ lực phục hồi, những biến động dữ dội của thị trường năng lượng toàn cầu đã giáng một đòn mạnh vào các doanh nghiệp. Cụ thể, việc giá xăng dầu nội địa liên tục neo ở mức cao chót vót đã đẩy các đơn vị kinh doanh vận tải vào thế khó. Dù đã áp dụng hàng loạt biện pháp thắt lưng buộc bụng nhằm cân đối chi phí vận hành nội bộ, việc duy trì giá cước cũ là điều gần như bất khả thi. Để có thể sinh tồn và tiếp tục bám trụ với nghề, tăng giá vé vận tải dường như là giải pháp duy nhất lúc này, mặc dù bản thân các doanh nghiệp hiểu rõ điều này vẫn chưa đủ để bù đắp hoàn toàn những khoản thâm hụt tài chính khổng lồ do bão giá nhiên liệu gây ra.

Theo số liệu tổng hợp mới nhất từ Cục Đường bộ Việt Nam, tính đến thời điểm hiện tại, đã có 30 trên tổng số 34 cơ quan quản lý giao thông tại các tỉnh, thành phố gửi báo cáo nhanh về tình hình hoạt động của bến xe. Theo đó, cơ quan chức năng ghi nhận sự gia tăng đột biến về số lượng các đơn vị kinh doanh vận tải chính thức kê khai điều chỉnh tăng giá vé. Nếu làm một phép so sánh với những số liệu được thống kê vào giữa tháng ba vừa qua, bức tranh toàn cảnh nay đã xuất hiện thêm nhiều mảng màu xám. Nhiều địa phương mới đã được bổ sung vào danh sách có doanh nghiệp kê khai tăng cước, điển hình như Cà Mau, thành phố Đà Nẵng, Điện Biên, Gia Lai, thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng, Lào Cai, Phú Thọ, Thành phố Hồ Chí Minh, Thanh Hoá và Tuyên Quang.

Như vậy, xét trên bình diện toàn quốc, hiện có khoảng 210 đơn vị kinh doanh vận tải hành khách bao gồm các tuyến cố định, hệ thống xe buýt nội đô và các hãng taxi đã buộc phải điều chỉnh tăng giá vé trên hàng trăm tuyến đường khác nhau. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh nổi lên là địa phương có số lượng đơn vị vận tải thực hiện việc tăng giá vé cao nhất cả nước. Tại đô thị đầu tàu này, đã có 15 đơn vị hoạt động trên 96 tuyến vận tải quyết định nâng giá cước với mức tăng dao động trong khoảng từ 5% đến 36%. Tuy nhiên, xét về biên độ tăng giá mạnh nhất, chạm ngưỡng xấp xỉ 50%, thị trường ghi nhận tại một số đơn vị vận tải hoạt động trên địa bàn thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng, Ninh Bình và Đắk Lắk.

Bên cạnh những điểm nóng kể trên, một làn sóng điều chỉnh giá ở mức khá cao, dao động từ trên 30% đến dưới 50%, cũng đang hiện hữu rõ nét. Nhóm này bao gồm nhiều địa phương trải dài khắp các vùng miền như Hà Nội, Thừa Thiên Huế, Vĩnh Long, Cà Mau, Lào Cai, Quảng Ninh, Đồng Nai, Tuyên Quang và Nghệ An. Ở một diễn biến khác, thị trường cũng ghi nhận nhóm các tỉnh thành có mức tăng giá trung bình từ 13 - 30%. Thành phố Đà Nẵng dẫn đầu nhóm này với mức tăng cao nhất ghi nhận là 23%, theo sau là Cần Thơ với gần 19%, Điện Biên tăng 17%. Các địa phương khác như Cao Bằng, Thanh Hoá, Hà Tĩnh, Sơn La, Lai Châu, Gia Lai, Phú Thọ, Tây Ninh và Bắc Ninh cũng đồng loạt điều chỉnh giá trong biên độ này để thích ứng với đà tăng của giá dầu.

Không chỉ dừng lại ở phân khúc vận tải hành khách, lĩnh vực vận tải hàng hoá cũng đang phải gánh chịu những sức ép tương tự. Đại diện Hiệp hội vận tải hàng hóa Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, tính toán sơ bộ cho thấy chi phí vận tải của các doanh nghiệp hội viên đã dội lên khoảng 20 -25% do giá nhiên liệu tăng phi mã. Đáng lo ngại hơn, bên cạnh áp lực về giá, một số doanh nghiệp còn phản ánh tình trạng việc tiếp nhiên liệu tại một số cửa hàng xăng dầu đôi khi gặp khó khăn do nguồn cung dầu diesel chưa thực sự ổn định, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng.

Tại thành phố cảng Hải Phòng, sau đợt tăng giá xăng dầu mạnh vào đầu tháng ba, nhiều đơn vị vận tải hàng hoá đã buộc phải đưa ra quyết định khó khăn là điều chỉnh tăng giá cước lên từ 13 - 30% để bù lỗ. Các chủ doanh nghiệp tại đây đều dự kiến rằng, giá cước sẽ còn phải tiếp tục điều chỉnh thêm nếu diễn biến giá nhiên liệu không hạ nhiệt. Tương tự, giá cước vận tải hàng hóa ở Thanh Hoá cũng đã rục rịch tăng từ khoảng 10 - 12%, trong khi các tỉnh Cà Mau, Gia Lai, Nghệ An, Quảng Ngãi và An Giang cũng dự kiến mức tăng dao động ở khoảng 15%.

Đại diện Cục Đường bộ Việt Nam khẳng định, các đơn vị kinh doanh vận tải khi thực hiện điều chỉnh giá đều tuân thủ nghiêm ngặt quy định kê khai, niêm yết công khai tại bến xe để hành khách lựa chọn. Tuy nhiên, để gỡ khó tận gốc rễ, hiện nay cơ cấu giá vé xe được niêm yết đang bao gồm 8% thuế giá trị gia tăng (VAT). Sắc thuế này chiếm một tỷ trọng khá cao cấu thành nên giá vé. Do đó, Cục Đường bộ đã chính thức kiến nghị các cấp có thẩm quyền đề xuất Chính phủ chỉ đạo cơ quan thuế khẩn trương nghiên cứu xem xét việc miễn, giảm thuế VAT trong giai đoạn nhạy cảm này, qua đó tạo ra dư địa kéo giảm mức tăng giá vé.

Bên cạnh công cụ thuế, cơ quan quản lý cũng đề xuất Chính phủ xem xét giảm hoặc miễn phí bảo trì đường bộ, phí bến bãi, lệ phí cầu đường, cũng như cung cấp các gói hỗ trợ lãi suất vay vốn ưu đãi nhằm cắt giảm tối đa chi phí đầu vào. Song song với việc sử dụng Quỹ bình ổn để kìm hãm đà tăng giá nhiên liệu, các chuyên gia đề xuất cần giảm phí sử dụng hạ tầng cảng biển đối với xe vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu, đồng thời ưu tiên tạo luồng xanh thông quan nhanh tại các cửa khẩu nhằm giảm thiểu thời gian xe tải phải nổ máy chờ đợi lãng phí.

Về phía nội lực, các doanh nghiệp vận tải cũng được khuyến nghị không nên phó mặc vào chính sách mà cần chủ động rà soát, tối ưu hóa phương án tổ chức vận tải, hạn chế triệt để tình trạng phương tiện chạy rỗng. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành, chú trọng bảo dưỡng thiết bị và đào tạo tài xế kỹ năng lái xe tiết kiệm nhiên liệu được xem là những giải pháp sống còn. Mặt khác, cơ quan quản lý cũng khuyến khích cho phép các doanh nghiệp vận tải được điều chỉnh giá cước linh hoạt dựa trên biến động giá xăng dầu theo một khung thỏa thuận mở từ trước với khách hàng, nhằm tăng tính chủ động và tránh đứt gãy các hợp đồng thương mại dài hạn.