Phát triển thị trường carbon tại Việt Nam: Đề án mới từ Chính phủ

Đề án đặt trọng tâm vào việc xây dựng thị trường carbon, hỗ trợ doanh nghiệp và xã hội giảm chi phí trong việc cắt giảm phát thải khí nhà kính. Mục tiêu là thúc đẩy phát triển công nghệ phát thải thấp, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời góp phần xây dựng nền kinh tế carbon thấp, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

1. Giai đoạn thí điểm (2025-2028):
Giai đoạn này sẽ tập trung xây dựng và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trên toàn quốc. Tất cả các tín chỉ carbon từ các chương trình trong nước hoặc quốc tế như CDM (Cơ chế Phát triển Sạch) và JCM (Cơ chế Tín chỉ Chung) sẽ được giao dịch qua sàn. Đồng thời, tín chỉ carbon và hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẽ được phân bổ miễn phí cho các cơ sở phát thải lớn thuộc danh mục do Thủ tướng ban hành.

2. Giai đoạn vận hành chính thức (từ 2029):
Thị trường carbon sẽ vận hành chính thức và mở rộng các lĩnh vực, cơ sở được tham gia. Quá trình phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính được thực hiện qua hai hình thức: miễn phí và đấu giá. Bên cạnh đó, các loại tín chỉ carbon mới sẽ được bổ sung vào danh mục giao dịch.

Thị trường sẽ gồm hai loại hàng hóa chính: Hạn ngạch phát thải khí nhà kính, được phân bổ miễn phí hoặc đấu giá theo quy định, và tín chỉ carbon, gồm tín chỉ từ cơ chế trao đổi trong nước, tín chỉ từ các cơ chế quốc tế như CDM, JCM hoặc theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris. Tất cả hàng hóa trên sàn giao dịch sẽ được cấp mã số duy nhất để đảm bảo quản lý chặt chẽ.

Giao dịch tín chỉ carbon và hạn ngạch phát thải được thực hiện tập trung tại Sàn Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Quá trình thanh toán được tự động hóa, đảm bảo đồng thời việc chuyển giao hàng hóa và thanh toán qua ngân hàng thương mại đủ điều kiện.

Đề án đưa ra 5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chính để phát triển thị trường carbon. Nhóm đầu tiên là xây dựng danh mục hàng hóa trên thị trường carbon. Tiếp theo, các quy định về chủ thể tham gia thị trường được xác định rõ ràng. Hệ thống đăng ký quốc gia và sàn giao dịch carbon sẽ được hoàn thiện, trong khi công tác tổ chức vận hành thị trường được đảm bảo minh bạch, tránh thất thoát tài nguyên. Cuối cùng, việc nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực cho các cơ quan, doanh nghiệp và cá nhân tham gia thị trường được đặc biệt chú trọng.

Theo chuyên gia kinh tế, việc phát triển thị trường carbon là động thái chiến lược giúp Việt Nam bắt kịp xu thế toàn cầu về giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Đây không chỉ là cam kết với cộng đồng quốc tế mà còn tạo cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, thúc đẩy nền kinh tế xanh và bền vững./.